11 oktober 2026, 15:00 – 17:00 uur, Annatheater, Helmond
“In het Spanje van de jaren dertig bewaakt de autoritaire weduwe Bernarda Alba met harde hand de reputatie van haar gezin, terwijl onder haar vijf dochters spanningen, verlangens en rivaliteit oplopen tot een onvermijdelijke escalatie.”

Met deze tekst in het achterhoofd ging ik naar het Annatheater in Helmond. Het klonk me wat stoffig in de oren, maar ik ging zo neutraal mogelijk de zaal in. Deze werd zeer enthousiast geopend met de woorden: “Ik wens jullie een hele prettige voorstelling!” Vol verwachting ging ik op de achterste rij zitten; ik wilde alles graag goed kunnen overzien. Ondanks dat er vooraf problemen bleken te zijn met de audio was er tijdens de voorstelling niets van te merken, integendeel. Het klonk gesmeerd! Na de ‘huishoudelijke mededelingen’, een verwijzing naar de socials en het gastenboek én een kleine stoelendans onder een aantal toeschouwers kon de voorstelling dan beginnen. Volgens mij was het uitverkocht. Ook omdat er iemand zei: “Het is afgelaaien vol!”

“Ssst, het begint..”

In een mooi decor begint het verhaal. Het is de dag dat de vader van de dochters wordt begraven, of in ieder geval de man van de vrouw des huizes. Er zal een periode van

rouw aanbreken, waarin iedereen compleet in het zwart gekleed gaat. De twee werksters in het huis dragen geen zwart, en dat maakt de rolverdeling in de meeste letterlijke zin van het woord gedurende het hele stuk direct duidelijk. Moeder en dochters in het zwart. Werksters en andere karakters in kleur. Er breekt niet alleen een periode aan van rouw, maar ook van onzekerheid, jaloezie, verliefdheid, hoop,.. en angst. Angst voor de kerk en God, maar ook voor de afkeurende strenge moeder en angst voor mannen. Alle mannen. En toch is het heilige doel om het huis te kunnen verlaten: trouwen met een man. Hoe walgelijk ook, maar thuisblijven bij een denigrerende onredelijke moeder die je haat tot in je haarvezels is geen optie.
Zelfs de gekke oma die in huis woont, wenst en droomt maar van één ding. Trouwen. Het huis verlaten en naar de zee vertrekken. Zelfs de stalknecht die een bastaardzoon van één van de dochters blijkt, wil het huis verlaten.

“Een huwelijk is vaker ongelukkig dan gelukkig.” Met deze uitspraak wordt wat mij betreft direct een link gelegd naar het heden. Zoveel is er in al die jaren niet veranderd, denk ik enigszins sarcastisch met een glimlach op m’n gezicht. Het verhaal gaat verder; we zijn nog steeds op de dag van de uitvaart en we naderen de dag waarop één van de dochters gaat trouwen. Met een man die een affaire heeft met een andere dochter. Een derde dochter is oprecht verliefd op.. juist..je raadt het al diezelfde man.. Er komt een cocktail aan emoties voorbij die werkelijk prachtig worden uitgespeeld. Trots. Respect. Boosheid, woede, liefde, haat. Rouw. Rauw. Het leven is hard en al helemaal in dié tijd. Intriges, schandalen en geheimen; welke familie kent het niet.
Als twee dochters hun manzieke moeder en het ouderlijk huis daadwerkelijk willen gaan verlaten, lopen de spanningen hoog op. Gaan ze dat echt doen? En gaan ze samen of gaan er nog meer weg bij deze tiran van een vrouw. Een bittere weduwe, die absoluut niet bereid lijkt te breken of een greintje sympathie te tonen. Tot het einde toe verdedigt zij haar stugge overtuigende standpunt in het leven, ja zelfs met een jachtgeweer. De gespannen sfeer is voelbaar.

Zelfs de gekke oma met een knuffeldiertje kan de weduwe niet op andere gedachten brengen. Het levert overigens wel een heel mooie scene op, aandoenlijk. De zaal leeft mee. Iedereen slaakt zachtjes een zucht van verlichting:  “Aaahw….”
Het verhaal is heel serieus, maar wat zat er mooie humor in. Soms heel klein of subtiel, maar het werd steevast opgepikt door het publiek. Er werd geregeld gegniffeld, gegrinnikt of voluit gelachen. Een mix van sarcasme en gewoon droge humor; ja ook dat was de jaren ’30. In die tijd was het immers eveneens lastig een wijnfles te ontkurken terwijl je die met een draaidop moest openen, hahaha. Grappig hoe dit stukje werd vertolkt! Hou dit tegen het licht van de hedendaagse tijd en je krijgt vanzelf een absurdistische komische speling van woordkeuze, mimiek en onheilspellende situaties.

Bijna alle karakters hadden wel een eigenaardige eigenschap. Een opgetrokken schouder, een slepende voet .. En hoe knap dat ze dit de gehele voorstelling consequent volhielden! Details werden groot uitgespeeld en grote emoties zaten juist in kleine gebaren. Grandioos!
Het slotapplaus duurde heel lang. De aansluitende staande ovatie duurde nog eens extra lang omdat dit de laatste voorstelling in de rij was. Hulde aan alle gepassioneerde spelers! Bloemen, buiging, en een weggepinkt traantje rondden het geheel perfect af.
Of ik nog eens terugkeer naar dit theater? Absoluut! En had ik al vermeld dat dit een jeugdtheatergroep was? Je zou het bijna vergeten.

Bijgevoegd: twee eigen foto’s en de kop van de flyer.

spel

• Amber de Natris – María Josefa
• Boi van Bragt – Federico
• Cloë Couwenberg – Amelia
• Eline van den Broek – Adela
• Fleur Fransen – Angustias
• Lise Christians – Magdalena
• Majka Rooijakkers – Prudencia
• Maizie Beckschebe – Bernarda Alba
• Meis Meulendijks – Martirio
• Pien de Greef – Poncia
• Sophie Teerhuis – Meid

tekst ..Federico Garcia Lorca
bewerking ..Fleur van den Heuvel
regie ..Lavínia Freitas Vale Germano
regieassistent ..Amber de Natris
scenografie ..Vincent van Ojen
Choreografie en bewegingsadviezen ..Marcelo Ferreira
Stagefight ..Timothy Flohr
Zang compositie ..Irene Sorozabal
Zangbegeleiding ..Irene Sorozabal en Amber Nelissen
grafische vormgeving ..Architectenbureau De Twee Snoeken, ’s Hertogenbosch
kostuums ..Birgit Romijn, Corry Smolders, Marlies Magermans, Vincent van Ojen
techniek ..technici Annatheater
productie ..Kim van Zwietering
publiciteit ..Lisa van Dam