In het politieke debat rondom het coalitieakkoord ‘Bouwen aan een beter Nederland’ van D66, VVD en CDA ligt de focus vaak op grote thema’s als defensie en de AOW. Toch bevat het akkoord diverse maatregelen die de podiumkunsten en de brede cultuursector direct raken.
Hieronder volgt een overzicht van de maatregelen uit het regeerakkoord, inclusief de bijbehorende paginanummers voor de feitelijke onderbouwing.
Overzicht maatregelen die relevant zijn voor de podiumkunsten (Coalitieakkoord 2026-2030)
1. Artistieke Vrijheid en Media
Het kabinet stelt expliciet “pal te staan” voor artistieke vrijheid als essentieel onderdeel van onze democratie.
Er komt een integraal mediabeleid waarbij de NPO vol inzet op digitalisering en coproducties met commerciële partijen. (Pagina 50)
2. BTW en Fiscaliteit
Er wordt gekozen voor een fiscaal stabiel vestigingsklimaat; een verhoging van het BTW-tarief op cultuur wordt in dit akkoord niet genoemd als nieuwe maatregel. (Pagina 28)
De giftenaftrek blijft behouden en wordt fiscaal aantrekkelijk gehouden, wat essentieel is voor de private financiering van kunst en cultuur. (Pagina 9)
3. Gemeenschapsfonds en Lokale Voorzieningen
Er wordt een Gemeenschapsfonds opgericht om ontmoetingsplekken zoals buurthuizen en verenigingsgebouwen te realiseren en te behouden. Dit is direct relevant voor lokale podia en amateurkunstgezelschappen. (Pagina 9)
4. Aanpak van Regeldruk
Het kabinet introduceert een jaarlijkse Vereenvoudigingswet om wetten en regels structureel te versimpelen, beginnend met het schrappen van minimaal 500 regels. (Pagina 6)
Er worden afspraken gemaakt met banken om praktische belemmeringen voor verenigingen (zoals bankzaken) te verminderen. (Pagina 9)
De aansprakelijkheid van vrijwilligers wordt beperkt om de drempel voor maatschappelijke inzet te verlagen. (Pagina 9)
5. Educatie, Stages en Talent
De Maatschappelijke Diensttijd (MDT) blijft behouden, wat kansen biedt voor culturele participatieprojecten voor jongeren. (Pagina 48)
Er wordt een wettelijke stagevergoeding ingevoerd, wat gevolgen heeft voor de bedrijfsvoering van gezelschappen en theaters. (Pagina 50)
Investeringen in burgerschapsonderwijs worden versterkt om de maatschappelijke weerbaarheid te vergroten. (Pagina 8)
6. Veiligheid en Festivals
Voor de evenementensector is relevant dat er strenger wordt gehandhaafd op discriminerende spreekkoren. (Pagina 9)
Grote festivals worden verplicht om drugspreventieplannen op te stellen. (Pagina 54)
Kritische noot: Komt er ruimte voor de maker, of slechts voor de stenen?
Het regeerakkoord ademt een sfeer van ‘praktisch herstel’. De focus op het verminderen van regeldruk en het beschermen van vrijwilligers is een positieve erkenning van de waarde van het maatschappelijk middenveld. Voor amateurgezelschappen die nu verzuipen in bureaucratie, is de beloofde Vereenvoudigingswet een broodnodige reddingsboei.
Tegelijkertijd is er een kritische kanttekening te plaatsen bij de aard van de investeringen. Het kabinet zet zwaar in op ‘ontmoetingsplekken’ via het Gemeenschapsfonds. Dat is goed voor de stenen en de sociale cohesie, maar de vraag blijft of er ook geïnvesteerd wordt in de inhoud die zich binnen die muren afspeelt. Artistieke vrijheid wordt beleden met woorden, maar de harde euro’s in dit akkoord lijken vooral te gaan naar fysieke bereikbaarheid en veiligheid.
Bovendien is de ‘fiscale stabiliteit’ een tweesnijdend zwaard. Het behouden van de giftenaftrek compenseert de jarenlange inflatie in de sector niet automatisch. De podiumkunsten krijgen de ruimte om te bestaan, maar de echte ‘groei’ die dit akkoord nastreeft, lijkt vooral groen en economisch te zijn, en nog niet artistiek.
